Wraki na Helu: ORP Wicher i Grom – niezwykła atrakcja na plaży

U wybrzeża Półwyspu Helskiego znajdują się dwie jednostki polskiej Marynarki Wojennej, których kadłuby zatopiono pod koniec lat 70. na mieliźnie, aby pełniły funkcję falochronu. ORP "Wicher" został osadzony na samej plaży, podczas gdy ORP "Grom" widoczny jest w oddali, ok. 80 m od brzegu. Co warto o nich wiedzieć?

Niszczyciel o długości ok. 121 m zbudowany w Leningradzie na potrzeby radzieckiego projektu 30bis. W 1958 r. został przekazany Polskiej Marynarce Wojennej, a w 1965 r. odkupiony. W 1974 r. wycofano go ze służby.

Bliźniacza jednostka "Wichra" również pochodząca ze stoczni w Leningradzie. W Polskiej Marynarce Wojennej służył w latach 1957–1973.

Rejon przy helskim porcie wojennym, gdzie spoczywają oba okręty, zyskał z czasem nieoficjalną, ale niezwykle trafną nazwę – Zatoka Wraków. To unikalne w skali kraju miejsce i bezcenna lekcja historii. Zardzewiałe kadłuby niszczycieli tworzą tu niezwykły, surowy krajobraz, który od lat przyciąga fotografów, poszukiwaczy tajemnic i miłośników militariów.

Wraki na Helu są silnie skorodowane, a ich stan pogarsza się z każdym rokiem. Kto chce zobaczyć niezwykły militarny krajobraz, powinien jak najszybciej zaplanować odwiedziny Półwyspu Helskiego – każdy sztorm zagraża integralności konstrukcji.

Z centrum Helu, gdzie można zostawić samochód na jednym z płatnych parkingów, ulicą Sikorskiego podążamy w kierunku portu wojennego. Mijamy Wystawę Pojazdów Militarnych i wieżę widokową, a za Miejską Oczyszczalnią Ścieków schodzimy na plażę i podążamy na jej południowy cypel – ORP "Wicher" usytuowany jest częściowo na piasku, a w oddali można dostrzec wrak ORP "Grom". Dystans w jedną stronę to ok. 2 km.

Najlepiej wybrać bezwietrzny, słoneczny dzień, gdy woda jest spokojna i przejrzysta.

Chociaż nie ma oficjalnego zakazu wchodzenia do wody, pływania ani nurkowania w pobliżu wraków, należy liczyć się z niebezpieczeństwem związanym z ostrymi krawędziami i luźnymi elementami. Wchodzenie na same kadłuby wraków jest zabronione i niebezpieczne, z roku na rok konstrukcja jest coraz bardziej niestabilna.

Na zwiedzanie warto przeznaczyć kilka dni, aby zwiedzić największe atrakcje Helu: Fokarium, latarnię morską, Muzeum Obrony Wybrzeża i pobliskie plaże. Doskonałą bazą wypadową są rodzinne apartamenty w Helu lub Jastarni, ale wśród noclegów na Półwyspie Helskim nie brakuje również pokoi gościnnych w willach i pensjonatach.

Około 200 m od brzegu Helu znajduje się celowo zatopiona jednostka K-18 "Bryza", która dziś pełni funkcję sztucznej rafy i atrakcji turystycznej dla nurków oraz miłośników snorkelingu. Do wraku można dotrzeć z Plaży Małej na Helu, ale obiekt nie jest widoczny znad wody – jego lokalizację oznacza boja.

Polskie morze skrywa w swoich głębinach znacznie więcej tajemnic – od poruszających świadectw II wojny światowej po unikalne obiekty wojskowe:

• "Wilhelm Gustloff"– miejsce jednej z największych tragedii morskich w historii. Obiekt ma status mogiły wojennej i obowiązuje na nim bezwzględny zakaz nurkowania.
• "Steuben" – kolejny zatopiony liniowiec pasażerski objęty ścisłą ochroną jako mogiła wojenna (zakaz nurkowania).
• frachtowiec "Goya" – podwodna mogiła wojenna (zakaz nurkowania). 
• Lotniskowiec "Graf Zeppelin" – potężny, 260-metrowy wrak niemieckiego kolosa. Ze względu na głębokość i stopień trudności, miejsce to jest zarezerwowane wyłącznie do nurkowania technicznego.

Doświadczonym nurkom jest udostępniany wrak niemieckiego torpedowca S-50, który znajduje się na głębokości 32 m, ok. 15 mil morskich na północnych wschód od Łeby.

Trudno w to uwierzyć, ale dno Bałtyku może kryć nawet 100 tysięcy zatopionych jednostek. Mimo tak ogromnej liczby podwodnych skarbców historii, badaczom udało się dotąd zmapować i opisać zaledwie ich skromny ułamek.