Zamek Krzyżtopór - jedna z najbardziej znanych atrakcji Gór Świętokrzyskich

Jeśli planujesz wizytę w tym klimatycznym i pełnym tajemnic zamku, warto jest poznać najważniejsze informacje z nim związane. Na pewno jest to świetne miejsce do fotografowania - zarówno profesjonalnego i amatorskiego. Wnętrza zachwycają tu na każdym kroku, a zamek największym zainteresowaniem cieszy się przede wszystkim w sezonie letnim.

Zamek w Ujeździe to monumentalny przykład XVII-wiecznego pałacu w stylu włoskim typu palazzo in fortezza, czyli rezydencji łączącej funkcje pałacowe z obronnymi. Za ten unikalny projekt odpowiadał architektoniczny mistrz tamtych czasów, Wawrzyniec Senes.

To miejsce wyjątkowe - niegdyś od strony północnej przylegały tu piękne ogrody w stylu włoskim. Cała historia związana z tym miejscem w dalszym ciągu jest nie do końca znana. Według legend, przy budowie zamku kierowano się symboliką liczb, nawiązujących do kalendarza:

• 365 okien – tyle, ile dni w roku (i jedno dodatkowe na rok przestępny!),
• 52 pokoje – tyle, ile tygodni w roku,
• 12 sal balowych – symbolizujących miesiące,
• 4 narożne baszty – odpowiadające czterem porom roku.

Niezwykle imponujące, w przypadku tego zamku, na pewno są liczby. Podobnie, jak inne atrakcje turystyczne w Górach Świętokrzyskich, ta historyczna budowla robi wrażenie. 

• 1,3 ha powierzchni;
• 70 000 m3 - tyle wynosi kubatura zamku;
• łączna powierzchnia murów to 3730 m2;
• łączna długość murów to z kolei 600 metrów;
• powierzchnia okalających ogrodów wynosi 1,6 ha;
• wymiary założenia: oś północ-południe - 120 m, wschód-zachód - 95 m;
• do budowy zamku zużyto aż 11 tysięcy ton piaskowca kwarcytowego, 30 tysięcy dachówek, 300 m3 piaskowca kunowskiego, 200 tysięcy cegieł, 5 tysięcy m3 piasku, 500 ton wapna palonego oraz marmury, alabastry i egzotyczne drewno. Aby uzyskać idealnie wodoodporną zaprawę, do wapna dodano białka z miliona jaj kurzych.

Liczby robią wrażenie, ale równie ciekawa i wyjątkowa jest historia związana z tym miejscem.

Warto podkreślić, że do miejscowości Ujazd nie kursuje żaden pociąg. W takiej sytuacji, najlepiej będzie dojechać tu własnym samochodem. Droga nie jest skomplikowana, a nawigacja w prosty sposób wskaże tę najlepszą drogę.

Dojazd z Sandomierza pod sam Zamek Krzyżtopór w Ujeździe jest wyjątkowo prosty i zajmuje zaledwie około 35–40 minut. Pokonanie tej 36-kilometrowej trasy zaczynamy od wyjazdu z miasta drogą krajową nr 77 w kierunku Lipnika. Na miejscu należy skręcić w lewo, kierując się na Klimontów. Dalsza droga prowadzi już drogą wojewódzką nr 758 w stronę Iwanisk. Malowniczo położone ruiny zamku dostrzeżemy bez problemu – leżą w Ujeździe, tuż przy samej trasie, więc trudno je przegapić.

Zarezerwuj noclegi w górach Świętokrzyskich.

Ten popularny świętokrzyski zamek można zwiedzać samodzielnie lub z przewodnikiem. Ta druga opcja, na pewno będzie lepsza, z tego powodu, że przewodnik jest w stanie w ciekawy sposób przedstawić pewne “smaczki”, związane z tym zamkiem. 

Jedną z ciekawych historii jest na pewno fakt, że sala jadalna w wieży miała ponoć szklany strop, przez który widać było akwarium z egzotycznymi rybkami. W podziemiach tejże wieży znajduje się obecnie źródełko, dające wodę o nazwie Krzyżtoporanka, mająca wyjątkowe własności smakowe, a nawet lecznicze. 

Kolejną ciekawostką jest bez wątpienia to, że w prawej stajni panują znakomite warunki akustyczne i to do tego stopnia, że budzą zachwyt znawców, którzy sugerują właścicielom obiektu organizację koncertów.

Nad wejściem w wieży bramnej umieszczono hieroglif, przypominający stylizowaną literę W. Ma ona symbolizować, zgodnie z księgą kabały, wieczne trwanie tego miejsca. Inni dopatrują się w niej herbu Habdank.

Zwiedzanie zamku Krzyżtopór powinno odbywać się w spokojnym i niespiesznym tempie. Dlaczego? Dobrze będzie odwiedzić wiele zakątków, które skrywają pewne tajemnice. 

Krzyżtopór miał mieć podziemne połączenie z Ossolinem. Ongiś Jerzy i Krzysztof jeździli tym lochem do siebie w odwiedziny. Sama droga miała być wyłożona głowami cukru, co umożliwiało sprawne i szybkie poruszanie się sań. 

W miejscu, gdzie dawniej były wspaniałe ogrody w stylu włoskim i francuskim, znajduje się obecnie ogromny krzyż, który upamiętnia kilkudziesięciu więźniów z Ostrowca Świętokrzyskiego, rozstrzelanych tutaj przez żandarmerię niemiecką w 1944 roku. Powodem egzekucji był atak polskich partyzantów na samochód niemieckiego starosty Opatowa, w wyniku którego zmarła ciężarna żona starosty.

Zamek Krzyżtopór obecnie ma status trwałej ruiny. Przez cały rok cieszy się dużym zainteresowaniem turystów. By zajrzeć w każdy zakamarek potrzeba min. godzinę czasu. Dla odważnych istnieje również możliwość zwiedzania piwnic, przy użyciu latarek.

Po zwiedzaniu tego wspaniałego miejsca, możemy odpocząć na ławkach w okolicach zamku lub na skałach znajdujących się w tutejszych ogrodach. W otoczeniu zamku znajdują się liczne punkty gastronomiczne z daniami typu fast-food i stoiska z pamiątkami, na który można nabyć pamiątki związane z zamkiem, czy też opatowskie krówki, uznawane za jedne z najlepszych w Polsce. Tuż obok zamku mieszczą się dwa darmowe parkingi, z których możemy wyruszyć w dalszą drogę do Sandomierza.

Za wstęp do tej wyjątkowej warowni w województwie świętokrzyskim trzeba zapłacić. Bilet normalny kosztuje 22 zł, a ulgowy to wydatek rzędu 19 zł. 

Zamek Krzyżtopór można zwiedzać także po zmroku:

• Zwiedzanie nocne STANDARD (50 zł/os., grupy min. 20 osób, kwiecień–listopad) obejmuje przewodnika, iluminację zamku, spacer z pochodniami i spotkanie z duchem Białej Damy.
• Wariant PREMIUM (70 zł/os., grupy min. 40 osób) dodatkowo oferuje pokazy walk rycerskich i naukę tańca dworskiego.
• W październiku odbywa się specjalna "Noc z duchami", a w listopadzie "Noc Magii i Wróżb" (80 zł/os.) — z fabularyzowanym zwiedzaniem, mroczną scenerią w podziemnych tunelach, pokazami szabli i wspólnym ogniskiem.

Na wszystkie nocne zwiedzania obowiązuje wcześniejsza rezerwacja telefoniczna lub przez formularz na stronie zamku.

Warto podkreślić, że w sezonie turystycznym od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2026 roku zamek można zwiedzać w godzinach od 8.00 do 20.00. Od 1 września do 31 października oraz przez cały marzec, w godzinach 8.00–18.00, a od listopada do końca lutego od 8.00 do 16.00. Zamek jest nieczynny kilka dni w roku: 1 stycznia, w Wielką Niedzielę, 1 listopada oraz 24–25 grudnia.

Zaplanuj swój pobyt i sprawdź noclegi w Ujeździe i okolicy.

Nocując w Sandomierzu lub innej miejscowości województwa świętokrzyskiego, warto odwiedzić Krzyżtopór. To nie tylko ciekawa lekcja historii, ale również miło spędzony czas.