Instytucja powstała dzięki wyścigowi o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Dzięki niej Katowice znalazły się w finale razem z Gdańskiem, Lublinem, Warszawą i Wrocławiem. Mimo, że miasto nie zostało wybrane, dalej realizowany jest program, a instytucja działa pod obecną nazwą (początkowo było to biuro ESK).