Zespół pałacowo-parkowy w Kozłówce położony jest w północnej części województwa lubelskiego, w powiecie lubartowskim, w gminie Kamionka, w odległości 150 km od Warszawy i 30 km od Lublina. W sąsiedztwie Muzeum znajduje się wieś Kozłówka oraz, największy w okolicach Lublina, kompleks leśny o powierzchni ponad 6 tys. hektarów. W 1990 r. utworzono tu Kozłowiecki Park Krajobrazowy z bogatymi zasobami zróżnicowanej flory i fauny.
Udokumentowana historia kozłowieckich dóbr ziemskich, graniczących niemalże z miastem Lublin, sięga połowy XV wieku.
Zapewne na początku lat 30. XVIII wieku rozpoczęły się prace architektoniczno-budowlane na nowo powstającym zespole pałacowo-parkowym we wsi Kozłówka. Fundatorem barokowej rezydencji był wojewoda chełmiński Michał Bieliński (zm. 1746), z wpływowej rodziny magnackiej, związanej politycznie z zasiadającymi na tronie polskimi Sasami. Brat Michała, Franciszek Bieliński, pełnił w latach 1742-1766 funkcję marszałka wielkiego koronnego. Wzmianki o wybudowanej kozłowieckiej rezydencji pochodzą już z 1742 r. Wspomniany jest murowany budynek pałacu usytuowany, według modnego wówczas wzoru francuskiego, “entre cour et jardin” (między dziedzińcem a ogrodem).
W 1799 r. syn fundatora pałacu, Franciszek Bieliński (1740-1809), pisarz wielki koronny, sprzedał dobra kozłowieckie Aleksandrowi Zamoyskiemu, XI ordynatowi na Zamościu. Po niespodziewanej śmierci Aleksandra w 1800 r. majątek odziedziczyła jego siostra Anna z Zamoyskich Sapieżyna (1772-1859), zaś żona, Maria z Granowskich (1.v. Chreptowiczowa, 2.v. Zamoyska, 3.v. Lubomirska, zm. 1846) otrzymała prawo dożywotniego użytkowania.
W 1863 r. dobra kozłowieckie zakupił Jan Zamoyski (1802-1879), trzeci syn Stanisława Kostki Zamoyskiego, XII ordynata na Zamościu (1755-1856) i Zofii z Czartoryskich (1780-1837). Jan Zamoyski podarował klucz Konstantemu Zamoyskiemu, który zamieszkał tu ze swoją świeżo poślubioną żoną Aniela z Potockich (1850-1917). Przez kolejnych 40 lat dzięki staraniom Konstantego i dużym nakładom finansowym zarówno rezydencja, jak i majątek ziemski ulegały znaczącym przeobrażeniom. Przede wszystkim uzupełniono XVIII-wieczny układ architektoniczny zespołu budynków, wystawiono kaplicę pałacową, wzorowaną na kaplicy królewskiej Ludwika XIV z Wersalu oraz postawiono nowe ogrodzenie zwieńczone okazałą bramą z herbem Zamoyskich “Jelita”.
Wnętrza pałacowe otrzymały nową aranżację, na którą składały się m.in. dębowe parkiety, stolarka okienna i drzwiowa, miśnieńskie piece ceramiczne, granitowe i marmurowe kominki oraz sztukaterie sufitowe. Do wystroju pomieszczeń, we francuskim stylu II Cesarstwa, zamówiono kilkaset obrazów, rysunków, grafik i fotografii oprawnych w złocone ramy. Sprowadzono rzeźby i wysokiej jakości francuskie meble wzorowane na XVIII-wiecznych. Kupowano ceramikę użytkową i dekoracyjną, dywany, kobierce, lambrekiny i kotary, elementy oświetleniowe, zegary oraz instrumenty i urządzenia mechaniczne do odtwarzania muzyki.
Dzięki Konstantemu Zamoyskiemu i jego ambitnym staraniom na początku XX wieku kozłowiecka siedziba Zamoyskich stała się wyjątkowym “panteonem chwały rodu”. Oprócz tradycji rodzinnych i patriotyczno-narodowych kultywowano tu także wysoką kulturę europejską.
W 1903 r. powstała Ordynacja Kozłowiecka, która objęła powierzchnię około 7 tys. hektarów dóbr.
Po bezpotomnej śmierci Konstantego w 1923 r. II ordynatem kozłowieckim został jego stryjeczny brat, Adam Ludwik Gonzaga (1873-1940), który na początku XX wieku zrobił karierę na dworze rosyjskim, pełniąc m.in. funkcję mistrza ceremonii czy adiutanta przybocznego cara Mikołaja II. W okresie dwudziestolecia międzywojennego piastował ważne funkcje społeczne i publiczne, m.in. prezesował Zjednoczeniu Polskich Stowarzyszeń w Rzeczypospolitej (1918-1924), czy Związkowi Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” (1923-1936). Z żoną, Marią Anielą z Potockich (1878-1930) miał troje dzieci: Aleksandra Leszka (1898-1961), Michała (1901-1957) oraz Helenę (1902-1965).
W 1940 r. dobra kozłowieckie przeszły w posiadanie jego najstarszego syna, Aleksandra Leszka Zamoyskiego, który za udział w wojnie polsko-bolszewickiej odznaczony został Orderem Wojskowym Virtuti Militari oraz czterokrotnie Krzyżem Walecznych.
Podczas okupacji hitlerowskiej wraz z żoną Jadwigą udzielał schronienia zagrożonym osobom i wysiedlonym rodzinom, m.in. ukrywał się tu późniejszy prymas Polski, ksiądz Stefan Wyszyński. W 1941 r. Aleksander Zamoyski za działalność konspiracyjną został aresztowany przez Niemców. Z karą śmierci trafił do najpierw do obozu w Auschwitz, a następnie do Dachau. Dzięki interwencji fińskiego marszałka Carla Gustafa Mannerheima przyznano mu status więźnia zakładnika. Po uwolnieniu wstąpił do II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa we Włoszech. Po wojnie z żoną i dziećmi wyemigrował do Kanady, gdzie zmarł w 1961 r.
Z poślubioną w 1925 r. Jadwigą z Belina Brzozowskich (1908-1998) miał czworo dzieci (Adama, Marię, Andrzeja, Jadwigę “Inkę”).
Od lipca 1944 r., pod nieobecność właścicieli, kozłowiecką rezydencją zarządzała Aniela (Nelly) Zalewska, która musiała sobie poradzić z kolejnymi formacjami wojskowymi stacjonującymi w zespole parkowo-pałacowym, Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, Armii Czerwonej, żołnierzami z oddziału Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego w Lublinie, dowództwem 2. Armii Wojska Polskiego. Aniela podejmowała działania, aby cały kompleks pałacowo-parkowy jak najszybciej upaństwowić.
We wrześniu 1944 r. majątek kozłowiecki został znacjonalizowany przez Resort Rolnictwa i Reform Rolnych PKWN.
4 listopada 1944 r. w pałacu powstało Państwowe Muzeum Narodowe w Kozłówce, wielokrotnie przemianowywane, aż do 1992 r. kiedy za zgodą najstarszego syna ostatnich właścicieli majątku instytucja otrzymała nową nazwę - Muzeum Zamoyskich w Kozłówce, a jej logotypie pojawił się herb Zamoyskich, Jelita.
Muzeum w Kozłówce na przestrzeni ostatniego półwiecza przeszło ogromne przeobrażenia, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych muzeów-rezydencji w Polsce i Europie.
W roku 2025 ekspozycje Muzeum będą otwarte w następujących terminach:
_____________________________________________________________
PAŁAC i KAPLICA
POWOZOWNIA (Pawilon Południowy)
GALERIA SZTUKI (Pawilon Północny)
WYSTAWA CZASOWA (Teatralnia)
od 4 marca do 27 kwietnia 2025 r. w godzinach: 10:00 – 15:00
od 29 kwietnia do 31 sierpnia 2025 r. w godzinach:
• wtorek 10:00 – 15:00
• środa-piątek 10:00 – 16:00
• sobota-niedziela 10:00 – 17:00
od 2 września do 31 października 2025 r. w godzinach:
• wtorek 10:00 – 15:00
• środa-niedziela 10:00 – 16:00
od 2 listopada do 30 listopada 2025 r. w godzinach: 10:00 – 15:00
________________________________________
RODZINNY ALBUM (Oficyna Południowa)
KOZŁÓWKA NA OSI CZASU (Oficyna Północna)
LAPIDARIUM (Oficyna Północna)
POKÓJ ZAGADEK (Oficyna Północna)
SOCREALIZM. GALERIA SZTUKI (Stajnia)
od 2 stycznia do 27 kwietnia
• wtorek-środa 11:00 – 19:00
• czwartek-niedziela 7:30 – 15:30
od 29 kwietnia do 31 sierpnia 2025 r. w godzinach:
• wtorek-środa 11:00 – 19:00
• czwartek-niedziela 8:00 – 16:00
od 2 września do 21 grudnia 2025 r. w godzinach:
• wtorek-środa 11:00 – 19:00
• czwartek-niedziela 7:30 – 15:30
________________________________________
NIECZYNNE:
• poniedziałki
• 4 stycznia
• 19–21 kwietnia (Wielkanoc)
• 19 czerwca (Boże Ciało)
• 1 i 11 listopada
• 22–31 grudnia
Dzień nieodpłatnego wstępu do Pałacu: każdy wtorek
Dzień nieodpłatnego wstępu na wszystkie czynne ekspozycje: 9 listopada
2025 r. (Dzień Otwartych Drzwi).
Brak możliwości rezerwacji biletów w dni nieodpłatnego wstępu – wejściówki dostępne danego dnia wyłącznie w kasie.
Bardzo polacem, muzeum ma fajny krajobraz.